EMDR TERAPİSİ İZMİR

İZMİR'DE EMDR Terapisi

EMDR TERAPİSİ NEDİR?

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing - Göz Hareketleri Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme) 90'lı yılların başından itibaren Amerika Birleşik Devletleri'nde ve son yıllarda Türkiye ve Avrupa'da da psikolojik travmalardan sonra ruhsal bozuklukların tedavisinde önde gelen yöntemlerden biri haline gelmiştir. Bu yöntem, 1987 yılında Amerikalı psikolog Dr. Francine Shapiro tarafından keşfedilmiş ve geliştirilmiştir. Pratik başarının yanı sıra, travmatik anıların işlenmesi için Uyumsal Bilgi İşleme (AIP) modeli, yöntemin ilgi çekici bir parçasıdır. Tipik bir EMDR tedavisi, anamnezden son kontrolüne kadar sekiz aşamada gerçekleşir.

EMDR'nin alternatif bilateral stimülasyonunun etki mekanizmasıyla ilgili hipotezlerde, REM uykusuyla paralellik ön plandadır. Etkinliği üzerine yapılan 20'den fazla kontrollü çalışma ile EMDR, travma sonrası stres bozukluklarının tedavisinde en çok araştırılan yöntem olmuş ve bu nedenle uzmanlar tarafından kabul görmüştür. Kelimenin tam anlamıyla "Göz Hareketleri Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme" anlamına gelir, yani göz hareketleri aracılığıyla ruhsal travmaların duyarsızlaştırılması ve yeniden işlenmesi.

EMDR yöntemi, Amerikalı psikolog Dr. Francine Shapiro tarafından keşfedilmiş ve geliştirilmiştir. Göz hareketleri ile ruhsal deneyimlerdeki değişiklikler arasında olası bir ilişki hakkında daha önceki raporlar olsa da, bu fenomenin psikoterapi için ne kadar önemli olduğunu fark etmesi, düşünceli bir metodolojiye dahil etmesi ve sürekli olarak yöntemi iyileştirerek dünya çapında tanınmasını sağlaması ona atfedilebilir.

EMDR Terapinin DOĞUŞU

Başlangıç noktası, Francine Shapiro'nun "kendi bedeni üzerinde" tesadüfi bir deneyimi olan fenomeni fark etmesiydi: 1987 yılında rahatsız edici düşüncelerle dolu olarak parkta yürüyüşe çıktığında, düşüncelerinin ağırlığının - içeriği değil - aniden azaldığını fark etti. Aynı zamanda gözlerinin kendiliğinden belirli hareketleri gerçekleştirdiğini fark etti. Şimdi bu fenomeni bilinçli olarak provoke etti ve tekrar etkili olduğunu fark etti. Diğer denemelerde, bu fenomenin diğer insanlara da rahatsız edici hatıralardan kaynaklanan yükten kurtulmalarına yardımcı olabileceği ortaya çıktı. Ancak çoğu insan gerekli göz hareketlerini tek başlarına gerçekleştiremediği için terapistin parmak hareketleriyle yönlendirilmesi gerekiyordu. Aynı yıl olan 1987'de Francine Shapiro, başlangıçta "EMD" (Göz Hareketi Duyarsızlaştırma) olarak adlandırdığı ve daha sonra özellikle teorik açıklama modelinde yapılan değişikliklerden sonra 1990'dan beri EMDR olarak adlandırılan bir yöntem geliştirdi. 1988 yılında Francine Shapiro, bu yöntemin eğitimini ve araştırmasını destekleyen EMDR Enstitüsü'nü kurdu.

EMDR Terapinin ETKİNLİĞİ

1989 yılında Francine Shapiro, etkinlik üzerine 22 hasta ile ilk bir çalışma gerçekleştirdi (Shapiro 1989). Bu çalışmadaki erkekler çoğunlukla Vietnam gazileriydi, kadınlar cinsel travma yaşamışlardı. Ölçüm aracı olarak, davranış terapisinde zaten tanıtılan Wolpe (1990) tarafından geliştirilen SUD ölçeği kullanıldı:

Hasta, rahatsız edici olaya olan anısında kendisinin subjektif yükünü 0 ila 10 arasında bir ölçekte değerlendirir, burada "0" nötr bir durumu temsil ederken "10" hastanın hayal edebileceği en kötü durumu temsil eder. Bir tedavi grubu ile karşılaştırma grubu (daha sonra tedavi edilen bekleme listesi) ölçüldü. Her iki grup da travmalarına ilişkin anılarda nispeten yüksek bir yük bildirdi (Tedavi grubu: SUD 7,45; Kontrol grubu: SUD 6,77 üzerinden 10 olası puan), EMDR ile tedavi grubunda SUD 0,13'e hızlı bir şekilde iyileşirken, sadece travmaları hakkında rapor veren ve başka tedbirler almayan kontrol grubunda SUD 8,31'e kadar kötüleşti. Tedavi başarısı tedavi grubunda üç ay boyunca temel olarak stabil kaldı. Ardından tedavi edilen kontrol grubu benzer şekilde iyi sonuçlar gösterdi.

AIP Modeli(EMDR TERAPİ)

Francine Shapiro'nun EMDR'nin açıkça etkili olduğu empirik olarak kanıtlanmış prensibini açıklamaya çalıştığı ilginç bir teorik modeldir. İlk kitabında 1995 yılında "Hızlandırılmış Bilgi İşleme" olarak adlandırdı ve şu anda (2001) "Uyarlanabilir Bilgi İşleme" olarak adlandırıyor, kısaltma "AIP" aynı kalmıştır: Nörofizyoloji tarafından desteklenen temel bir varsayım, anıların sinir ağlarında (hafıza ağları) organize olduğudur, affektif olarak benzer anılara sahip olan ağların her birinin "kanallar" aracılığıyla birbirleriyle bağlantılı olduğu, yani ilişkili köprülerle kolayca erişilebilir olduklarıdır. Bir travma durumunda, bu anılar "zaman içinde donarlar" (frozen in time) ve bu nedenle bilinçli, açık veya anlatısal hatırlamaya artık erişilemezler. Bununla birlikte, duruma bağlı olarak (state dependent), tetikleyiciler tarafından tetiklenen belirli durumlarda Flashback'ler veya Intrusion'lar olarak tekrar ortaya çıkabilirler. Anıların karmaşık ağlarda organize olduğu bu AIP düşüncesinden, C.G.Jung'un karmaşıklık teorisine ilginç bir düşünsel bağlantı ortaya çıkar, ancak bu çerçevede daha fazla takip edilemez.

AIP modeli, beyinlerin travmatik materyali işleme yeteneğine sahip olduğunu ve sonunda duygusal olarak daha fazla yük oluşturmadığını varsayar. Bu yetenek, günlük bilinçaltımızdan tanıdığımız bir şeydir; geçmişteki zorlayıcı olayları hatırladığımızda - sıkça okul günleri gibi tükenmez bir kaynak - o dönemde çok bunaldığımızı hatırladığımız ancak zamanın geçmesiyle artık bizi rahatsız etmeyen olaylar. EMDR uygulamasının pratiği tarafından desteklenen başka bir hipotez ise "donmuş" materyalin, örneğin EMDR'nin göz hareketleri aracılığıyla yeniden işlenebilir hale getirilebileceğidir. Bu süreç, görüntüleme teknikleri (Rauch ve van der Kolk 1996'dan PET taramaları) ile artık görünür hale getirilmiştir. Aynı zamanda, travmatik anının sahneleyici canlandırmasında (Flashback'lerde), görme korteksi ve beyin sağ yarısının özellikle aktif olduğu, sol beyin dil merkezinin (Broca bölgesi) konuşamaz hale kadar bloke olduğu ortaya çıktı. Burada, travma hakkında konuşmanın genellikle mümkün olmadığı veya durumu kötüleştirebileceği klinik deneyim için nörofizyolojik bir açıklama gibi görünmektedir.

Shapiro, bugün EMDR'nin adaptif düşüncesini hızlandırma düşüncesinden daha çok vurgulamaktadır:

EMDR'nin hala mümkün olmadığı düşünülen dramatik iyileşmeleri sıklıkla hızlı bir şekilde elde ettiği doğrudur, ancak daha önemli olan faktör, travmatik anının hastanın bilinçli bellek biyografisine nasıl yerleştiğidir. Bu, bireysel işleme moduna, felsefesine ve dünya görüşüne yüksek derecede uyum sağlar ve genellikle çok yaratıcı ve her zaman "ekolojik" bir şekilde bireysel psikolojisine entegre olur.

EMDR Terapinin sekiz aşaması vardır:

Bir EMDR tedavisi (EMDR Terapisi), ideal olarak sekiz tedavi aşamasını takip eder:

1. Öykü ve tedavi planlaması: Hastanın anamnezinin alınması, özellikle travma geçmişi ve hastanın mevcut kaynakları göz önünde bulundurularak yapılır.

2. Hazırlık: Hasta prosedür hakkında bilgilendirilir ve stabilizasyon ve güvenlik önlemleri alınır. Trauma sentezi (travmatik olayla yeniden karşılaşma) başlamadan önce iyi bir stabilizasyon, EMDR'nin uygulanmasında daha sonra başarı için önemlidir.

3. Değerlendirme: Hastaya, terapistin rehberliğinde önce travmatik olayın seyrini ve ardından en kötü kısımlarını görsel, bilişsel, duygusal ve duyusal olarak hatırlaması istenir. Çeşitli değerlendirmeler yapılır, bunlardan biri de daha önce bahsedilen SUD ölçeği ile yapılır. Ayrıca, hastayla terapi sürecinin sonunda istenen olumlu kendini tanımlama olarak adlandırılan bir düşünce geliştirilir ve bu düşünce geleceğe yönelik bir projeksiyon olarak burada önceden belirlenir.

4. Duyarsızlaştırma: 4. aşamada, EMDR sürecine adını veren göz hareketleri gerçekleştirilir. Ancak EMDR sürecini tetiklemek için diğer alternatif uyarıcılar da kullanılabilir. Duyarsızlaştırma, travmatik materyal önemini kaybedene kadar devam eder.

5. Köklenme: 3. aşamada geliştirilen olumlu düşünce, travmatik materyalin işlenmesinden sonra tekrar gözden geçirilir, gerektiğinde hastanın isteklerine göre iyileştirilir ve daha fazla bilateral simülasyon yardımıyla "köklenir". Bu şekilde, hastanın subjektif algısında mümkün olduğunca yüksek bir (kendine) inandırıcılık kazanır.

6. Beden Testi: Hastanın bilinçli olarak travmatik durumu hatırlayarak ve aynı zamanda pozitif düşünceye dikkat ederek, vücudunda hala bir rahatsızlık hissedip hissetmediğini kontrol eder. Bu durum söz konusu değilse, travmatik hatırlamanın nihai olarak yeterince işlendiği varsayılabilir, çünkü örtük travmatik hatıralar özellikle bedensel rahatsızlıklarla ilişkilidir (örneğin kalp çarpıntısı, göğüste veya başta baskı veya kas gerilmeleri, özellikle omurga bölgesinde).

7. Kapanış: Hastaya terapi oturumunda başlatılan sürecin oturumdan sonra spontan olarak devam edebileceği ve yeni anılar, düşünceler, duygular veya rüyalar ortaya çıkabileceği ve bunların takip eden oturumlarda daha fazla işlenebileceği konusunda bilgilendirilir. Kompleks veya uzun süren travmalarda olduğu gibi, travma tam olarak işlenemediyse, hastanın bir sonraki oturuma kadar zarar görmeden geçirmesine yardımcı olacak güvenlik önlemleri alınır.

8. Değerlendirme: Takip eden oturumun başında, elde edilen sonucun stabil kalıp kalmadığı veya arada başka travma yönleri ortaya çıkıp çıkmadığı kontrol edilir ve bunlar daha fazla işlem gerektirirse, takip eden oturumda ele alınır.

EMDR Terapinin etki mekanizması

EMDR'nin etki mekanizmasıyla ilgili hipotezler sürekli olarak yoğun tartışmalara konu olmaktadır. Bu tartışmalarda genellikle unutulan nokta, diğer tüm bilinen psikoterapi yöntemlerinde de gerçek etki mekanizmasının kesin olarak bilinmediğidir. EMDR, tasarlanmış bir terapi yöntemi değildir, insan beyninin açıkça doğal bir yeteneği olan tesadüfi bir keşfe dayanmaktadır. Bu nedenle, EMDR'nin bir kısmı daha çok nörofizyoloji alanına aittir ve psikolojinin rolü, sekiz aşama düzenlemesi şeklinde ortaya çıkar.

Dikkat Dağıtma: EMDR'nin çift odaklı dikkat üzerinde dikkat dağıtma temeline dayandığı düşünülür. Ancak sadece dikkat dağıtma tek başına travmatik deneyimin çözülmesine yol açmaz, çünkü genellikle travma hatırlaması dikkat dağıtmanın sona ermesinden hemen sonra geri döner.

Flooding: Davranış terapistleri tarafından sıklıkla iddia edildiği gibi, EMDR'deki (in vitro) maruz kalmanın belirleyici etken olduğu ve bu nedenle EMDR'nin sadece Flooding'in bir varyasyonu olduğu düşünülmez. Bu doğru olamaz çünkü Flooding'de, hastanın uzun bir süre boyunca (örneğin 1.5 saat) korku uyandıran uyarıcıyla karşı karşıya kalması ve küçük sapmaların bile yöntemin başarısını sorgulaması önemlidir. EMDR oturumunda ise karşılaşma genellikle çok kısa sürelidir (örneğin birkaç dakika).

Hipnoz: EMDR'nin 4. aşamasının (göz hareketleri) bazı yönleri, yüzeysel bir bakış açısıyla hipnozu hatırlatır. Ancak EEG çalışmaları (Nicosia 1995), EMDR altında EEG'nin normal bir uyanık EEG'ye karşılık geldiğini ve derin hipnoz belirtilerini göstermediğini göstermiştir.

REM Uykusu: EMDR'nin etkinliğine dair bir açıklama, EMDR'de kullandığımız göz hareketlerinin, rüya uykusunun REM fazlarında spontan olarak ortaya çıkan göz hareketleriyle paralellik göstermesinden kaynaklanır. Bilinmektedir ki, bu REM fazlarının doğal olarak veya örneğin deneysel olarak bozulması, daha önce öğrenilen bir materyalin öğrenilmesinde bozukluklara neden olabilir. Bu göz hareketi evreleri, öğrenme sürecinde önemli bir rol oynar gibi görünmektedir. Çünkü travmatik anıların işlenmesi de bir öğrenme sürecidir - yani anıların yeniden düzenlenmesi - bu nedenle bu hipotez şu anda en makul olanı gibi görünmektedir. Gelecekteki nörofizyolojik araştırmalar, bunun sadece morfolojik bir benzerlik mi yoksa aynı etki mekanizması mı olduğunu belki kanıtlayabilecektir.

EMDR Terapi'de Sınırlar ve Tehlikeler:

Etkili tüm yöntemlerde olduğu gibi, EMDR'de de sınırlarını ve olası istenmeyen etkilerini bilmek önemlidir: Hastaların yaklaşık %15'inde etkinlik eksikliği görülebilir ve bugüne kadar bu durumun nedeni diğer %85'lik hastalarda olduğu gibi net değildir. EMDR tedavisi sırasında 4. aşamada aniden "Abreaktion" denilen durumlar ortaya çıkabilir, yani hasta ani ve yoğun duygusal tepkilerle travmatik anılarına birdenbire kapılabilir. Terapistin görevi, bir yandan sürecin akışını sağlamak, diğer yandan hastanın duygusal olarak yeniden travmatize olmamasını sağlamaktır. Benzer şekilde, özellikle daha fazla dissosiyatif olan hastalarda dissosiyatif krizler tetiklenebilir. Bağımlılık sorunu olan hastalarda geçici olarak bağımlılık isteğinin artması, bağımlılık davranışına geri dönüşe neden olabilir. Bu komplikasyonlarla başa çıkmak için mutlaka uygun bir travma terapisi eğitimi ve deneyim gereklidir.

EMDR Terapinin Endikasyonları:

Birçok çalışmada, EMDR'nin travma sonrası stres bozukluğu ve diğer travma temelli bozukluklar için terapötik bir etkisinin olduğu kanıtlanmıştır. Basit fobilerde de iyi etkiler elde edilebilir. EMDR'nin uzamış yas tepkileri, depresif bozukluklar, dissosiyatif bozukluklar ve somatoform ağrı sendromları gibi durumlarda kullanımı halen deneysel olarak kabul edilmektedir. Bu alanlar için birçok - kısmen de çok sayıda - tekil rapor ve olgu sunumu bulunmasına rağmen, henüz kontrollü çalışmalar mevcut değildir.

EMDR, "synklektisch" olarak adlandırılan bir terapi yöntemidir. Francine Shapiro, EMDR'nin diğer mevcut psikoterapi yöntemleriyle ilişkisini "eklektik sentez" olarak tanımlar. Bu, EMDR'ye temel olan bilgi işleme modelinde bir araya gelen birçok ayrı, tek başına geçerli öğenin buluştuğu anlamına gelir. EMDR, bazı ayarlarında daha önce diğer terapi yöntemlerinde başarılı olan eklektik teknikleri kullanmasına rağmen, genellikle diğer terapi yöntemleriyle birlikte uygulanabilir. Terapistler, edindikleri uzmanlık ve deneyimlerinden vazgeçmeden EMDR'yi kendi yerleşik terapi yöntemlerine entegre edebilirler. Aslında bu deneyim, EMDR'yi başarıyla kullanabilmek için bir önkoşuldur.

EMDR Terapinin Etki alanları:

EMDR, travma sonrası stres bozukluğu (PTSD), depresyon veya alkol bağımlılığı gibi durumların tedavisinde başarılıdır. EMDR, travmatize olmuş insanların tedavisi için geliştirilmiştir. Ancak bu terapi yöntemi, travmatik deneyimlerle ilişkili diğer bozukluklarda da etkili olduğunu kanıtlamıştır. Bir terapistin EMDR konusunda eğitimli olması gereklidir. EMDR ilk bakışta basit görünse de, etkili bir terapi yöntemidir ve riskler ve yan etkiler içerebilir. Bu nedenle, EMDR ile tedavi yalnızca uygun şekilde eğitim almış psikoterapistler tarafından uygulanmalıdır. Tedavi sağlayıcı, sadece EMDR yöntemini bilmekle kalmaz, aynı zamanda onu yetkin bir şekilde psikoterapi sürecine entegre edebilmelidir.

EMDR'nin kullanımı aşağıdaki durumlarda önerilir:

Travma sonrası stres bozukluğu (PTSD), anksiyete ve panik bozuklukları, depresyon, kronik ağrılar, bağlanma travmalarının sonuçları, çocukların gelişimsel ve davranış bozuklukları, psikofiziksel tükenmişlik sendromları, zorlu yaşam deneyimlerinin etkileri, kayıp deneyimlerinden sonra yoğun yas, madde bağımlılığı özellikle bir travma sonucu bozuklukla ilişkili olarak. Yeni bilimsel çalışmalar, EMDR'nin depresyon, fantom ağrıları ve alkol bağımlılarında nüks eğilimini azaltma gibi durumların tedavisinde de etkili olduğunu göstermektedir.

EMDR, psikoz veya beyin organik bozuklukları durumlarında kesinlikle uygulanmamalıdır: akut psikoz, ciddi beyin organik bozuklukları (örneğin inme veya kafa travması), kontrolsüz epilepsi veya diğer somatik hastalıklar - bu durumlarda EMDR ile tedavi mümkün olup olmadığı bir doktorla birlikte değerlendirilmelidir. Uyuşturucu veya alkol etkisi, demans veya diğer ciddi bilişsel bozukluklar.

EMDR TERAPİSİ için lütfen bizimle iletişime geçiniz. Dilerseniz İzmir'de yüz yüze dilerseniz online üzerinden çalışabiliriz.

Abdullah ÖZER

Sosyal Çalışmacı, Bilim Uzmanı (Klinik Psikoloji), Aile Danışmanı

Uluslararası Akredite olmuş olduğu Psikoterapi Ekolleri ve Yöntemleri:

Ego State Therapy International (ESTIAkredite Ego State Terapisti
Ego-State-Therapie Deutschland (EST-DEAkredite Ego State Terapisti
Deutsches Focusing Institut (DFIAkredite Focusing Danışmanı/Terapisti
Deutsche Gesellschaft für Sexualforschung e.V. (DGfSAkredite Cinsel Danışman
Milton Erickson Gesellschaft für Klinische Hypnose e.V. (M.E.G.Akredite Hipnoterapist
World Association for Positive and Transcultural Psychotherapy (WAPPAkredite Pozitif Psikoterapi Danışmanı
Viktor Frankl Institute Vienna (VFIAkredite Logoterapi ve Varoluşçu Analiz Eğitmeni

Üyesi olmuş olduğu Uluslararası Mesleki Kuruluşlar:

International Society of Hypnosis (ISH)
European Society of Hypnosis (ESH)
Milton Erickson Gesellschaft für Klinische Hypnose e.V. (M.E.G.)
Viktor Frankl Institute Vienna (VFI)
World Association for Positive and Transcultural Psychotherapy (WAPP)
Deutscher Dachverband Für Psychotherapie (DVP) e.V.

Ebru Özer
Uzman Psikolog, Felsefeci, Aile Danışmanı

Uluslararası Akredite olmuş olduğu Psikoterapi Ekolleri ve Yöntemleri:

EMDR Europe (EMDR) Akredite EMDR Terapisti
World Association for Positive and Transcultural Psychotherapy (WAPP) Akredite Pozitif Psikoterapi Uygulayıcısı
Viktor Frankl Institute Vienna (VFI) Akredite Logoterapi ve Varoluşçu Analiz Eğitmeni

Akredite olmuş olduğu Ulusal Psikoterapi Ekolleri ve Yöntemleri:

T. C. Sağlık Bakanlığı Akredite Hipnoz Uygulayıcısı
T. C. Sağlık Bakanlığı Akredite Psikolojinin Tıbbi Uygulamaları Yetki Belgesi

Üyesi olmuş olduğu Uluslararası Mesleki Kuruluşlar:

Viktor Frankl Institute Vienna (VFI)
World Association for Positive and Transcultural Psychotherapy (WAPP)

Üyesi olmuş olduğu Ulusal Mesleki Kuruluşlar:

Türk Psikologlar Derneği (TPD)
EMDR Türkiye Derneği (EMDR)