Sosyal Pedagog ile Pedagog Arasındaki Farklar

Eğitim, Yetki, Uygulama Alanları ve Kavramsal Yanılgılar Üzerine Derinlemesine Bir İnceleme

sosyal pedagog, pedagog, sosyal pedagoji nedir, pedagog nedir, sosyal pedagog ile pedagog farkı, sosyal pedagog ne iş yapar, pedagog ne iş yapar, Almanya sosyal pedagog, Türkiye pedagog, sosyal pedagoji mi pedagoji mi

Aynı Kelime Kökü, Farklı Meslekler

Türkiye’de “pedagog” kelimesi uzun yıllardır yanlış, eksik ve karmaşık biçimde kullanılmaktadır.
Birçok kişi için pedagog:

  • Çocuk psikoloğu

  • Eğitim danışmanı

  • Okul rehberi

  • Davranış uzmanı

gibi belirsiz anlamlar taşır.

Oysa özellikle Avrupa ülkelerinde, “pedagog” ve “sosyal pedagog” iki ayrı mesleği, iki ayrı epistemolojiyi ve iki farklı uygulama alanını temsil eder.

Bu makalede şu sorulara net cevaplar verilecektir:

  • Pedagog kimdir, ne değildir?

  • Sosyal pedagog kimdir, ne yapar?

  • Neden bu iki kavram karıştırılır?

  • Türkiye ile Avrupa arasında ne fark vardır?

  • Hangi durumda hangi meslek gereklidir?

1. PEDAGOG NEDİR?

1.1 Pedagoji Kavramının Kökeni

Pedagoji, kökeni Antik Yunan’a uzanan bir kavramdır.
Kelime anlamı olarak:

Çocuğu yönlendiren, eğiten, yetiştiren kişi

Pedagoji temelde bir eğitim bilimidir.

Odak noktası şudur:

  • Öğrenme nasıl gerçekleşir?

  • Eğitim süreci nasıl yapılandırılır?

  • Çocuk nasıl gelişir?

  • Bilgi nasıl aktarılır?

1.2 Pedagog Kimdir?

Pedagog, eğitim bilimleri temelinde yetişmiş;
özellikle öğrenme süreçleri, eğitim ortamları ve gelişim evreleri üzerine uzmanlaşmış kişidir.

Pedagogun merkezi:

  • Okul

  • Eğitim kurumu

  • Akademik öğrenme ortamı

1.3 Pedagogun Eğitim Süreci

Pedagoglar genellikle:

  • Eğitim Bilimleri

  • Pedagoji

  • Eğitim Fakültesi

kökenlidir.

Eğitim içeriği ağırlıklı olarak:

  • Öğrenme kuramları

  • Eğitim psikolojisi

  • Ölçme ve değerlendirme

  • Müfredat geliştirme

  • Didaktik yöntemler

üzerine kuruludur.

Önemli nokta: Pedagog, klinik ya da sosyal krizlerle çalışmak üzere yetiştirilmez.

1.4 Pedagog Ne İş Yapar?

Pedagogun yaptığı işler:

  • Eğitim programı hazırlamak

  • Öğrenme güçlüklerini analiz etmek

  • Okul içi uyum sorunlarını değerlendirmek

  • Akademik gelişimi takip etmek

  • Aileye eğitim odaklı rehberlik sunmak

Pedagogun işi:

Eğitim sisteminin içindedir.

2. TÜRKİYE’DE “PEDAGOG” KAVRAMININ SORUNU

Türkiye’de “pedagog” kavramı:

  • Hukuki olarak net değildir

  • Meslek tanımı belirsizdir

  • Psikolog, PDR, öğretmen ve sosyal hizmet rolleriyle karışır

Bu nedenle Türkiye’de “pedagog” kelimesi çoğu zaman:

Her şeyi biraz yapan ama sınırları belirsiz bir figür
olarak algılanır.

Bu durum, hem mesleki etik hem de hizmet alan kişiler açısından ciddi sorunlar doğurur.

3. SOSYAL PEDAGOG NEDİR?

3.1 Sosyal Pedagoji: Eğitimin Sosyal Boyutu

Sosyal pedagoji, eğitimi yalnızca okul ve müfredatla sınırlamaz.

Merkez sorusu şudur:

“Bir çocuk ya da genç, hayatın içinde nasıl gelişir?”

Bu nedenle sosyal pedagoji:

  • Aileyi

  • Sokak yaşamını

  • Sosyal çevreyi

  • Günlük rutinleri

eğitimin ayrılmaz parçası olarak görür.

3.2 Sosyal Pedagog Kimdir?

Sosyal pedagog, çocuğun ve gencin:

  • Günlük yaşamına eşlik eden

  • Sosyal becerilerini geliştiren

  • Duygusal ve davranışsal süreçlerini taşıyan

  • Uzun süreli ilişki kuran

uzmandır.

Sosyal pedagog için anahtar kelime:

İlişki

3.3 Sosyal Pedagogun Eğitim Süreci (Avrupa)

Sosyal pedagoglar özellikle:

  • Almanya

  • Avusturya

  • İsviçre

  • İskandinav ülkeleri

gibi ülkelerde resmî bir meslek olarak tanımlanır.

Eğitimleri:

  • Pedagoji + sosyal bilimler

  • Gelişim psikolojisi

  • Sosyal pedagoji kuramları

  • Uzun süreli saha stajları

üzerine kuruludur.

4. SOSYAL PEDAGOG NE İŞ YAPAR?

Sosyal pedagog:

  • Çocukla aynı ortamda bulunur

  • Günlük yaşama eşlik eder

  • Kriz anlarında oradadır

  • Davranışı “bozukluk” olarak değil, anlam olarak okur

Sosyal pedagogun çalıştığı yerler:

  • Çocuk yuvaları

  • Gençlik merkezleri

  • Yatılı bakım kurumları

  • Aile destek programları

  • Okul dışı sosyal alanlar

4.1 Örnek Vaka – Sosyal Pedagog

Vaka:
12 yaşında, okuldan kaçan, öfke patlamaları olan bir çocuk.

Sosyal pedagog:

  • Sabah rutiniyle ilgilenir

  • Okula gidişi yapılandırır

  • Oyun ve sohbetle temas kurar

  • Sınırları ilişki içinde öğretir

Bu süreçte terapi yoktur, test yoktur.
Ama dönüştürücü bir ilişki vardır.

5. PEDAGOG VE SOSYAL PEDAGOG ARASINDAKİ TEMEL FARKLAR

5.1 Kavramsal Fark

  • Pedagog: Eğitim bilimi

  • Sosyal pedagog: Yaşam pedagojisi

5.2 Müdahale Biçimi

Başlık Pedagog Sosyal Pedagog
Odak Öğrenme Gelişim
Alan Okul Günlük yaşam
Yöntem Program, analiz İlişki, eşlik
Süre Kısa/orta Uzun soluklu
Temas Sınırlı Sürekli

6. NEDEN BU İKİ MESLEK KARIŞTIRILIYOR?

  1. Türkiye’de sosyal pedagojinin resmî karşılığı yok

  2. “Pedagog” kelimesi her yere yapıştırılıyor

  3. Psikoterapiyle karıştırılıyor

  4. Çocuk alanındaki boşluklar bu kavramla doldurulmaya çalışılıyor

Bu durum, hem mesleklerin içini boşaltır hem de danışanı yanıltır.

7. HANGİ DURUMDA HANGİ MESLEK?

Pedagog uygundur eğer:

  • Akademik öğrenme sorunu varsa

  • Eğitim sistemiyle ilgili düzenleme gerekiyorsa

  • Okul başarısı temel meseleyse

Sosyal pedagog uygundur eğer:

  • Davranış sorunları varsa

  • Günlük yaşam yapılandırılması gerekiyorsa

  • Aile–çocuk ilişkisi sahada çalışılacaksa

  • Uzun süreli eşlik gerekiyorsa

SONUÇ: AYNI KÖKTEN, FARKLI YOLLAR

Pedagog:

  • Eğitimi düzenler

  • Öğrenmeyi yapılandırır

  • Okul merkezlidir

Sosyal pedagog:

  • Hayata eşlik eder

  • İlişki kurar

  • Günlük yaşamın içindedir

Biri bilgiyi,
diğeri yaşamı taşır.

 

Abdullah ÖZER

www.abdullahozer.com